Menu Strony

Statystyki

Odsłon : 205527
Pomoc dziecku z zespołem ADHD PDF Drukuj Email

 

Dzieci nadpobudliwe psychoruchowo to dzieci sprawiające otoczeniu bodajże najwięcej trudności wychowawczych.
Z różnych powodów (zatrucie środowiska naturalnego, tempo życia, stresy rodziców) coraz częściej problemy wychowawcze, z jakimi spotykają się rodzice i nauczyciele związane są z nadmierną ruchliwością dziecka, ich szybkimi, gwałtownymi i silnymi reakcjami na bodźce z otoczenia. Są to dzieci nadpobudliwe psychoruchowo, a występujące
u nich zaburzenie jest określane jako "zespół nadpobudliwości z deficytem uwagi" lub "zespół ADHD".

Nie każdy nadmiar ruchu musi oznaczać zespół nadpobudliwości. W wyniku silnych emocji strachu lub złości spowodowanych np. trudnościami w kontaktach z rówieśnikami, brakiem pewności siebie lub długo utrzymującą się frustracją, może dojść do wzmożonej ruchliwości, co stanowi naturalny skutek pobudzenia emocjonalnego.

O zespole ADHD mówimy, gdy zaburzenie uwagi, nadmierna ruchliwość i impulsywność występują od zawsze, mają wczesny początek (najczęściej do 5 r.ż.) i występują stale, niezależnie od miejsca pobytu dziecka
(w domu, szkole, na spacerze, w kościele itd.)

W jaki sposób przejawia się nadpobudliwość dziecka w trzech sferach jego funkcjonowania?


-w sferze ruchowej: nadmierna ruchliwość i niepokój ruchowy, ciągłe kręcenie się, bieganie, częste zmiany pozycji ciała, liczne drobne ruchy np. bawienie się przedmiotami, machanie nagami, kiwanie się na krześle,
-w sferze emocjonalnej: zmienne nastroje, wybuchowość, niewytrwałość, łatwość ulegania wpływom, szybkie zniechęcanie się,
-w sferze poznawczej: trudności w skupieniu uwagi, wzmożony odruch orientacyjny oraz pochopność i pobieżność myślenia. Dziecko nie ukończy rozpoczętej pracy, łatwo odrywa się od zadania, przerzuca uwagę z jednej rzeczy na drugą, nie wysłucha polecenia i nie zapisze zadania domowego, (bo akurat patrzy w okno), często gubi rzeczy, zapomina o przyborach szkolnych itd.
Powstałe w wyniku takich zachowań zamieszanie i problemy stwarzają atmosferę ciągłego napięcia wokół i powodują spadanie na dziecko licznych kar: strofowanie, krzyczenie, groźby, zakazy i nakazy, izolacja, kary fizyczne, mówienie podniesionym głosem. Wymienione reakcje wzmacniają niewłaściwe zachowanie dziecka nadpobudliwego. Silne negatywne emocje (lęk, niepokój, poczucie winy lub poczucie odtrącenia) powodują zwiększenie stanu napięcia oraz pobudzenie ruchowe mające na celu zniwelowanie tego napięcia.

Przyczyny nadpobudliwości


Większość współczesnych psychologów i terapeutów- praktyków podkreśla, że objawy nadpobudliwości psychoruchowej najczęściej występują z połączenia czynników:

-biologicznych: różne czynniki uszkadzające OUN, zarówno w okresie ciąży, porodu, jak i we wczesnym okresie poporodowym, powodujące zakłócenia w funkcjonowaniu mózgu;

-społecznych: dotyczących dwóch najważniejszych miejsc pobytu dziecka: rodziny i szkoły. W domu są to: niewłaściwa atmosfera emocjonalna rodziny- niezrozumienie i nieakceptowanie dziecka bądź jego zachowań, jawne konflikty, sprzeczne komunikaty kierowane do dziecka, wytykanie błędów, porównywanie z innymi "grzecznymi" dziećmi, nerwicowa, despotyczna lub nadopiekuńcza postawa matki lub ojca (np. spokojne siedzenie przez wiele godzin, wymagania w nauce), często odrzucenie przez grupę rówieśniczą- wyśmiewanie, odtrącanie, przejawy nieakceptowania.

Bardzo często z nadpobudliwością łączą się także specyficzne problemy w nauce, ze względu na ich wspólne podłoże tj. zaburzenia w pracy mózgu. Zaburzenia te mogą dotyczyć funkcji wzrokowych, słuchowych, ruchowych lub integracji tych procesów, przy prawidłowo funkcjonującym wzroku i słuchu dziecka oraz przeciętnym ogólnym rozwoju intelektualnym. Bardzo często występuje złe funkcjonowanie kilku z tych sprawności. Są one przyczyną utrudnień dziecka w uczeniu się, przede wszystkim w opanowaniu techniki pisania i czytania. Z wiekiem, najczęściej w okresie dojrzewania, objawy nadpobudliwości znikają! Jeżeli jednak złe zachowania dziecka utrzymują się nadal, to mogło dojść do powstania zaburzeń nerwicowych spowodowanych niewłaściwymi reakcjami otoczenia na przejawy nadruchliwości dziecka. Powstała w ich wyniku niska samoocena, kompleksy, zachwianie bezpieczeństwa, poczucie odrzucenia przez najbliższych droga, by dziecko weszło w grupy nieformalne, uzależnienie od alkoholu lub narkotyków.

Co możesz zrobić, by pomóc dziecku nadpobudliwemu?


1. Zaprzestać karania dziecka za wzmożoną potrzebę ruchu. Ograniczać uwagi typu "nie kręć się, nie ruszaj"- wzmagają one tylko niepokój ruchowy. Należy zadbać, aby mogło ono w bezpieczny sposób (tj. pod opieką osoby dorosłej) rozładować potrzebę ruchu (np. na pływalni, na zajęciach w klubie sportowym itp.).

2. Umiejętnie wypełniać czas wolny dziecka, rozbudzać i rozwijać zainteresowania. Umożliwiać swobodę wyboru działania, ale wkraczać w zabawę lub zajęcie, gdy stają się chaotyczne i nadmiernie podniecające.

3. Wykorzystać aktywność dziecka włączając je do pomocy w pracach domowych i szkolnych.

4. Dostrzegać i chwalić dziecko za wszelkie, nawet najdrobniejsze przejawy pozytywnego zachowania się. Zapewnić mu poczucie satysfakcji płynące z umiejętności samokontroli reakcji. W ten sposób utrwalać w nim nawyki pozytywnego zachowania się.

5. Zadbać stały rozkład zajęć w trakcie dnia, tj. o tej samej porze zabawa, odrabianie lekcji, posiłki, sen. Pomaga to dzieciom wyrobić nawyk systematyczności i operowania czasem, z czym mają trudności.

6. Podczas odrabiania lekcji możemy pomóc w koncentracji uwagi poprzez:
-usunięcie z biurka niepotrzebnych przedmiotów, zabawek, które mogą rozpraszać podczas pracy,
-ograniczenie ilości bodźców, np. wyłączając telewizor, radio,
-ułożenie zadań do odrobienia tak, by przeplatały się pisemne i rysunkowe, trudniejsze z łatwiejszymi. Urozmaicenie zajęć czyni je dla dziecka atrakcyjniejszymi i łatwiej jest mu skupić się na nich.

7. Dbać, by dziecko ukończyło rozpoczętą pracę, pomóc w doprowadzeniu jej do końca.

8. Dostosować stopień trudności oraz zakres zadań do możliwości dziecka. Czasami należy pomóc w wykonaniu jakiegoś fragmentu zadania, aby dziecko mogło w spokoju pracę kontynuować. Ta pomoc w przekraczaniu progu trudności pozwoli uniknąć pobudzenia emocjonalnego wywołanego przez niepowodzenie.

9. Cel, do którego ma prowadzić działanie dziecka nie może być zbyt odległy- im bliższy termin lub cel, tym większa pewność, że polecenie zostanie wykonane.

10. Cierpliwie i konsekwentnie przypominać dziecku o przyjętych przez niego zobowiązaniach.

11. "Wyciszać" dziecko przed udaniem się na spoczynek: spokojna zabawa, czytanie książki, ciepła kąpiel. Sprzyja to uspokojeniu i ułatwia zasypianie. Rozbawienie i podniecenie utrudnia zasypianie, co powoduje konflikty i napięcia
w rodzinie.

12. W sytuacjach konfliktu z udziałem dziecka pozwolić na "ochłonięcie", wyciszenie emocji, a następnie spokojnie wytłumaczyć sytuację i porozmawiaj.

13. Wydawać krótkie polecenia, połączone z gestem, wskazaniem tego, o co chodzi.

14. Przyzwyczaić do kontrolowania wykonywanych zadań ("Sprawdź jak zrobiłeś").

15. W postępowaniu wobec dziecka wykazywać się spokojnie i konsekwentnie.

16. Wyrabiać sprawności manualne poprzez wykonywanie różnych zadań wymagających coraz bardziej dokładnych
i precyzyjnych ruchów np. rysowanie, wycinanie, wydzieranie z papieru, lepienie z plasteliny.

17. Przy pochopnych, zbyt szybkich odpowiedziach zachęcać do refleksji i przemyślenia odpowiedzi- "zastanów się, spróbuj inaczej".

18. W ocenianiu ucznia nadpobudliwego należy brać pod uwagę wszystkie charakterystyczne dla niego cechy, a przede wszystkim zmienność jego pracy i zachowania. Nie każda odpowiedź niedostateczna jest rzeczywiście dowodem braku wiadomości. Należy dać dziecku szansę skorygowania lub uzupełnienia odpowiedzi.

19. Nie stosować tzw. "nagłego wyrwania" do odpowiedzi. Wcześniej zwrócić uwagę dziecka na siebie lub na omawiany przedmiot, przypominać o czym mówiono i dopiero zadać pytanie. W ten sposób angażować je w tok lekcji.

20. W miarę możliwości odpytać dziecko z ławki w celu zmniejszenia napięcia.

21. Na lekcjach i sprawdzianach zadania dzielić na mniejsze etapy. Każdą część należy przygotować na osobnej kartce, używać różnych kolorów i czcionek, które przyciągną uwagę dziecka i je zainteresują.

Opracowane na podstawie poniższej literatury.

mgr Joanna Szewczyk
dyrektor, pedagog
Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna


BIBLIOGRAFIA I POLECANE LEKTURY

Kozłowska A. (1984), Zaburzenia emocjonalne u dzieci w wieku przedszkolnym. WSiP, Warszawa.
Kozłowska A. (1996), Jak pomagać dziecku z zaburzeniami życia uczuciowego. Wydawnictwo "Żak", Warszawa.
Nartowska H. (1986), Wychowanie dziecka nadpobudliwego. Nasza Księgarnia, Warszawa.
Opolska T., Potempska E. (1999), Dziecko nadpobudliwe. Program korekcji zachowań. "AUDIUTOR", Warszawa.
Samson A. (1996), Książeczka dla przestraszonych rodziców. Oficyna Wydawnicza "ADIUTOR", Warszawa.
Shapiro L. E.,Jak wychować dziecko o wysokim EQ Prószyński i S-ka, Warszawa.
Serfontein G. (1999), Twoje nadpobudliwe dziecko. Proszyński S-ka, Warszawa.