Menu Strony

Statystyki

Odsłon : 195919
Postepowanie z dzieckiem leworęcznym PDF Drukuj Email

 

Wychowaniu dzieci leworęcznych przyświecają te same cele, co wychowaniu dzieci praworęcznych - wszechstronny
i optymalny rozwój osobowości, wykorzystanie ich "mocnych stron", a więc uzdolnień, możliwości, a minimalizowanie konsekwencji "słabych stron": ich defektów i niedostatków oraz faktu, że leworęczni żyją w "cywilizacji praworęcznych".

Zasadniczym problemem związanym z dziećmi leworęcznymi jest ich nietypowość rodząca wiele trudności w życiu codziennym, dlatego też oddziaływania wychowawcze powinny być na to ukierunkowane. Cel takiego oddziaływania, to ułatwienie dzieciom egzystencji w świecie przystosowanym do zaspokojenia potrzeb praworęcznych osób poprzez: usprawnianie tych dzieci (podnoszenie ich sprawności ruchowej, koordynacji ruchowo - wzrokowej), pomoc
w rozwiązywaniu ich problemów "technicznych" np. związanych z rysowaniem i pisaniem (poprawne ustawienie ręki, położenia zeszytu, oświetlenia itp.) oraz z obsługą urządzeń technicznych. Tego typu działania prewencyjne pozwalają ustrzec dziecko przed powstawaniem wtórnych zaburzeń emocjonalnych. Rozwijanie mocnych stron dziecka może uczynić je odpornym na konieczność stawiania czoła wielu kłopotom w życiu codziennym i przykrościom w kontaktach społecznych.

Dominacja stronna ciała rozwija się w ciągu życia osobniczego. W różnym okresie ustala się przeciwwaga (dominacja) jednej z półkul mózgowych dla odmiennych czynności psychicznych i motorycznych. Dziecko rodzi się z określonym genotypem - predyspozycją do danego modelu lateralizacji (fenotyp będący wypadkową genotypu i skutków oddziaływania środowiska wewnętrznego i zewnętrznego). Proces lateralizacji powinien być wykształcony w wieku 12 - 14 lat tzn. na przełomie młodszego i starszego wieku szkolnego.

W wieku po niemowlęcym pozostawia się dzieciom całkowitą swobodę w zakresie wyboru ręki podczas czynności ruchowych. Dzieci przymuszane do jedzenia prawą ręką przestają jeść samodzielnie. W późniejszym okresie - ze względu na trudności techniczne, jakie sprawia pisanie lewą ręką oraz na korzystanie z urządzeń, których konstrukcja preferuje ludzi praworęcznych - korzystne jest utrwalanie praworęczności u oburęcznych dzieci (szczególnie, gdy dominuje u nich prawe oko). Dlatego też dopuszczalne jest, aby w sposób taktowny i bez nacisku uświadomić dziecku oburęcznemu, że może, (lecz nie musi) spróbować wykonać daną czynność prawą ręką.

W wieku przedszkolnym należy wspierać aktywność lewej ręki w przypadku dziecka leworęcznego, usprawniać ją motorycznie. Naleganie, aby dziecko rysowało prawą ręką, w wielu przypadkach powoduje, że dzieci przestają interesować się rysowaniem, odmawiają wszelkich zajęć graficznych. Należy dbać, aby dziecko przyswoiło sobie prawidłowe nawyki ruchowe: właściwy sposób trzymanie ołówka (w trzech palcach), właściwy kierunek rysowania linii pionowych (z góry na dół), poziomych (od lewej do prawej), okręgów (niezgodnie z ruchem wskazówek zegara). Należy usprawniać kończynę górną: trenować precyzję i szybkość ruchów, kształcić zdolność kontrolowania napięcia mięśni, umiejętność rozluźniania mięśni i uruchamiania stawu nadgarstkowego, eliminować niepotrzebne ruchy. Dziecko leworęczne należy chronić przed wtórnymi zaburzeniami emocjonalnymi, wskutek niewłaściwych postaw otoczenia. Nie podkreślać "inności" dziecka publicznie, zwłaszcza przy rówieśnikach, aby nie czuło się obce w gronie dzieci, by nie stało się centrum uwag jako osoba niezwykła lub ułomna. Leworęczność, jeżeli zostanie zauważona przez inne dzieci, powinna być traktowana jako jedna z wielu cech indywidualnych człowieka. Nad tym powinien czuwać nauczyciel.
Z końcem okresu przedszkolnego konieczne jest badanie psychologiczne, aby u progu szkoły podjąć decyzję, co do tego, którą ręką dziecko powinno pisać.

W pierwszej klasie szkoły podstawowej wobec dziecka leworęcznego obowiązuje przestrzeganie zasad takich jak: zapewniania swobodnych ruchów lewej ręce (siedząc w ławce powinno mieć kolegę po swojej prawej stronie), znacznie wydłużony okres pisania ołówkiem, ukośne układanie zeszytu podczas pisania (lewy górny róg wysunięty ku górze), palce pod liniaturą, koniec ołówka skierowany ku ramieniu, zeszyt ułożony nieco na lewo do osi ciała. Dzieci, które źle trzymają pióro, mogą używać nasadki z modeliny wg wzoru H. Tymichowej lub plastikowych nasadek
o trójkątnym przekroju. Nauczyciel nie powinien przyśpieszać tempa pisania takiego dziecka, winien zadawać mu krótsze teksty do pisania, zalecać dodatkowe ćwiczenia grafomotoryczne usprawniające rękę i koordynację wzrokowo - ruchową.

Należy pamiętać o ogólnych zasadach postępowania z dzieckiem leworęcznym. Konieczne jest, więc stwarzanie atmosfery akceptacji wokół dziecka, "niezauważenie" jego odmienności, wytwarzanie motywacji do dodatkowych ćwiczeń, wprowadzenie podczas zajęć graficznych przerw na odpoczynek, ćwiczenia relaksacyjne. Nauczyciel powinien tolerować wolniejsze tempo pracy tych dzieci i niski poziom graficzny ich wytworów. Nie powinien zawstydzać dziecka
z tego powodu i oskarżać o niedbałość. Częsta i nieuzasadniona niechęć tych dzieci do wszelkich zajęć graficznych może być w sposób umiejętny przełamana.

W wyniku właściwej terapii i oddziaływania wychowawczego rodziców, nauczyciela, dziecko powinno zaakceptować swoją leworęczność. Wszystkie te zabiegi mają na celu zapobieganie niepowodzeniom szkolnym, wtórnym
i zaburzeniom osobowości.


mgr Jadwiga Biekisz
pedagog
Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna w Krośnie Odrzańskim


BIBLIOGRAFIA

Bogdanowicz M. (1989),
Leworęczność u dzieci. WSiP, Warszawa.
Bogdanowicz M. (1991),
Psychologia kliniczna dziecka w wieku przedszkolnym. WSiP, Warszawa.
Bogdanowicz M. (1989),
Metoda dobrego startu w pracy z dzieckiem w wieku od 5 do 10 lat. WSiP, Warszawa.