Menu Strony

Statystyki

Odsłon : 195917
Problem moczenia się dzieci w wieku rozwojowym PDF Drukuj Email

 

Najczęstszym (po schorzeniach alergicznych), przewlekłym problemem zdrowotnym u dzieci jest moczenie nocne. Problem ten jest bagatelizowany i uznawany za niewinną dolegliwość. Wśród rodziców panuje przeświadczenie, że można spokojnie czekać, aż moczenie samo przejdzie. Rzeczywiście, w większości przypadków dzieci "wyrastają" samoistnie z moczenia nocnego. Nie wiadomo jednak, kiedy to nastąpi. Niestety, nie ma żadnej reguły. A przecież utrzymujące się moczenie może spowodować wtórne zaburzenia emocjonalne, być przyczyną nieprawidłowych kontaktów z rówieśnikami i konfliktów w rodzinie. Dlatego z pewnością nie powinno się przyjmować postawy biernego oczekiwania.

Termin "moczenie nocne" oznacza mimowolne (bezwiedne) oddawanie moczu w trakcie snu, zdarzające się częściej niż 2 razy w tygodniu u dzieci, które skończyły 5. rok życia (w tym okresie nawyk kontrolowanego oddawania moczu powinien być już wykształcony). Moczenie nocne może zdarzać się nawet kilka razy każdej nocy. Może to być nieregularne i występować sporadycznie (np. kilka razy tygodniowo lub 2 - 3 razy w miesiącu). Zarówno jedna, jak
i druga częstość występowania jest dużym problemem dla dziecka i jego rodziców. Mimowolne moczenie się u dzieci może mieć charakter pierwotny, tzn. trwa od urodzenia dziecka (kontynuacja moczenia fizjologicznego). Jest spowodowane najczęściej zaniedbaniami przez rodziców treningu czystości w okresie niemowlęcym i wykształcenie się nieprawidłowego nawyku. Moczenie wtórne to nawrót moczenia po roku suchym lub dłuższej przerwie niemoczenia się u dziecka. Jest to reakcja na coś, co się wydarzyło (np. pójście do przedszkola lub szkoły, okres dojrzewania cechujący się dużą chwiejnością emocjonalną - wegetatywną, konflikty w rodzinie, błędy wychowawcze i nadmierny rygor). Nie należy mylić moczenia mimowolnego z moczeniem organicznym, ponieważ moczenie organiczne jest spowodowane zaburzeniami organicznymi układu nerwowego lub moczowego (np. nieprawidłowa budowa układu moczowego).

Z danych statystycznych wynika, że moczenie mimowolne występuje u około 15 - 25% populacji dziecięcej, przy czym w większości przypadków (75%) jest to moczenie pierwotne. W grupie wiekowej 4-latków, co 3 dziecko moczy się do łóżka, w wieku 5 - 6 lat, co 5 dziecko. W wieku 7 lat jeszcze, co 10 dziecko ma problemy z moczeniem nocnym. Oznacza to, że w przeciętnej pierwszej klasie szkoły podstawowej 3 dzieci moczy się w nocy. Wśród 12 - 15-latków moczenie nocne występuje u około 3% dzieci. Wśród dzieci z moczeniem nocnym dominują chłopcy, przy czym 10%
z nich oddaje mocz w czasie snu jeszcze w 12. roku życia. U większości z nich moczenie ustępuje w okresie pokwitania, zaś tylko nieliczne osoby cierpią na tą dolegliwość przez całe życie. Najczęściej wiąże się to ze zmianami organicznymi.

Patogeneza moczenia się nie jest znana, mimo że problem jest "stary jak świat". Istnieją różne teorie wyjaśniające przyczyny moczenia się
u dzieci. Teoria dziedziczności wskazuje na przyczyny genetyczne moczenia się (przekaz genetyczny po linii męskiej
i żeńskiej). Przeprowadzone badania wśród dzieci moczących się wykazały, że 3/4 spośród nich miało jedno - lub dwoje rodziców, którzy moczyli się w dzieciństwie. Teorie behawioralne zwracały uwagę na przebieg treningu czystości. Zbyt wczesne lub zbyt późne rozpoczęcie treningu czystości powoduje moczenie się u dzieci. Zdaniem Ph. Barkera naukę czystości powinno rozpoczynać się u dzieci między 1,5 a 4. rokiem życia, gdyż ich układ nerwowy i moczowy w tym okresie jest fizjologicznie dojrzały.

Badania przyczyn występowania moczenia mimowolnego pokazują, iż u 90% przypadków stwierdza się psychogenne podłoże moczenia się, a więc:

- niewykształcone umiejętności kontroli wydzielania moczu w wyniku nieprawidłowego treningu czystości (zbyt wczesny lub zbyt późny trening, niewłaściwie prowadzony trening);
- nieprawidłowości tkwiące w środowisku rodzinnym - nieprawidłowe metody wychowawcze, wadliwe kontakty emocjonalne między dziećmi i rodzicami, konflikty rodzinne.

Analiza przyczyn moczenia się wskazuje na dwustronną, wzajemną zależność pomiędzy warunkami środowiska domowego, a występowaniem moczenia. Z jednej strony moczenie mimowolne może być skutkiem nieprawidłowych metod wychowawczych, wadliwych kontaktów emocjonalnych. Z drugiej strony fakt, że dziecko moczy się, może być przyczyną powstania konfliktu między nim a rodzicami lub rodzeństwem, doprowadzając do zakłócenia kontaktów społecznych, stanu napięcia emocjonalnego. Patogenna rola środowiska rodzinnego podkreślana jest szczególnie
w przypadkach moczenia wtórnego. Dziecko zaczyna moczyć się wówczas, gdy w jego najbliższym otoczeniu pojawiają się sytuacje zbyt trudne dla niego, np. groźba utraty miłości rodziców lub osłabienia związku emocjonalnego między nimi
a dzieckiem. Takie sytuacje występują często, gdy w rodzinie pojawia się nowe dziecko, skupiające na sobie zainteresowanie rodziców. Niekiedy dzieci zaczynają moczyć się, gdy następuje zamiana w ich dotychczasowym trybie życia (np. śmierć bliskiej osoby, rozwód rodziców, zmiana miejsca zamieszkania, szkoły itp.). Z tymi zmianami związane są większe lub nowe wymagania, ostrzejsze oceny zachowania się dziecka.

Dziecko moczące się jest narażone na wiele traumatyzujących przeżyć, zarówno ze strony najbliższych, jak i dalszego otoczenia. Dlatego nie należy czekać na samoistne ustąpienie problemu moczenia się, ale zapewnić właściwe leczenie specjalistyczne. Bardzo często konieczna jest nie tylko terapia dziecka, ale i jego rodziców.

Temat został opracowany na podstawie materiałów
ze szkolenia prowadzonego przez mgr Marię Bulińską
Polski Instytut Psychoterapii Krótkoterminowej Kraków

mgr Jadwiga Biekisz
pedagog
Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna w Krośnie Odrzańskim