Menu Strony

Statystyki

Odsłon : 195946
Badania przesiewowe - profilaktyka niepowodzeń PDF Drukuj Email

 

Niepowodzenia szkolne jako zjawisko społeczne występują od czasu, kiedy uczenie się przestało być sprawą poszczególnych jednostek, a przybrało formę społecznie zorganizowanego, instytucjonalnego kształcenia. Niepowodzenia zatem pojawiły się jednocześnie z powstaniem powszechnej, dostępnej dla wszystkich szkoły.
W literaturze pedagogicznej większość definicji opisujących zjawisko niepowodzeń szkolnych akcentuje rozbieżności między celami edukacyjnymi (traktowanymi jako wzorzec), a rezultatami szkolnego uczenia się. Zdaniem Wincentego Okonia: „niepowodzenia szkolne to ... proces pojawiania się i utrwalania rozbieżności pomiędzy celami a osiągnięciami szkolnymi ucznia oraz kształtowanie się negatywnego stosunku młodzieży do wymagań szkoły".

Niepowodzenie jest procesem trwającym dłużej lub krócej, zaczynającym się w momencie nikomu nieznanym, ale na pewno przełomowym dla życia dziecka i często kończącym się drugorocznością.
W toku tego procesu możemy obserwować z jednej strony wzrost braków w wiadomościach i umiejętnościach dziecka, a z drugiej strony - zmiany w zachowaniu się dziecka, czyli symptomy psychologiczne (np.: niezadowolenie ze szkoły, niechęć do nauki, poczucie mniejszej wartości, niska samoocena, objawy o charakterze neurotycznym).
Istnieje duże społeczne zapotrzebowanie na skuteczne działania profilaktyczne, mające na celu zapobieganie pojawianiu się niepowodzeń szkolnych uczniów.

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Krośnie Odrzańskim oprócz realizacji zadań statutowych prowadzi od wielu lat we wszystkich placówkach przedszkolnych i szkolnych profilaktyczne badania przesiewowe wśród dzieci 6-letnich i 7- letnich. Mają one na celu:
• wczesne rozpoznanie grup ryzyka edukacyjnego, a więc dzieci (uczniów) bardziej niż inni podatnych na niepowodzenia szkolne;
• wczesną interwencję w postaci organizowania i udzielania dzieciom specjalistycznej pomocy psychologiczno - pedagogicznej i wsparcia rozwojowego.

Do grup edukacyjnego ryzyka należą dzieci chorujące, zwłaszcza przewlekle i nieobecne z innych powodów, przeżywające trudności adaptacyjne, zaniedbane środowiskowo, czy dzieci o szczególnych potrzebach edukacyjnych.

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Krośnie Odrzańskim przeprowadza:

przesiewowe badania logopedyczno-pedagogiczne zmierzające do wczesnego wykrywania zaburzeń rozwojowych

Badania te poprzedzone są konsultacjami z dyrektorami i nauczycielami przedszkoli i oddziałów przedszkolnych oraz pośrednio z rodzicami dzieci. Pracownicy - logopeda i pedagog z działu przedszkolnego, na podstawie zebranych informacji oraz obserwacji własnych, dokonują wstępnej oceny rozwoju mowy, sprawności dużej i małej motoryki, lateralizacji oraz rozwoju społeczno-emocjonalnego dzieci 6-letnich. Na podstawie zebranego wstępnego materiału diagnostycznego zostają wytypowane dzieci z grupy ryzyka edukacyjnego do pogłębionych badań psychologiczno-pedagogiczno-logopedycznych w poradni.
Szczegółowa diagnoza pozwala zakwalifikować do odpowiedniej formy terapii w swojej placówce lub w poradni. Aby monitorować postępy w rozwoju mowy dzieci objętych terapią logopedyczną, na początku roku szkolnego logopeda przeprowadza kontrolne, przesiewowe badania logopedyczne we wszystkich klasach I szkół podstawowych. Wyniki badań przedstawiane są na piśmie rodzicom i nauczycielom. Pozwala to ocenić postępy terapii, motywuje do dalszego wysiłku w przezwyciężaniu zaburzeń w rozwoju mowy i kontynuowania ćwiczeń logopedycznych. Wyniki badań przesiewowych ułatwiają również wypełnianie arkuszy badań Skalą Ryzyka Dysleksji (SRD) (badania prowadzone
w klasach I).

Na zlecenie Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu w Warszawie w naszej placówce prowadzone są przesiewowe badania słuchu wg Multimedialnego Programu „Słyszę". Dzieci z zaburzeniami słuchu kierowane są do odpowiednich lekarzy - specjalistów. Wyłonienie uczniów z zaburzeniami słyszenia pozwala zminimalizować/ograniczyć problemy dzieci
w adaptacji do środowiska przedszkolnego i szkolnego, uniknąć zaburzeń w komunikowaniu się, ograniczyć trudności
w mówieniu oraz nauce czytania i pisania. Badania słuchu przeprowadzane są wśród wszystkich dzieci klas „0" oraz pierwszego etapu edukacyjnego, trafiających na badania logopedyczne, psychologiczne, pedagogiczne do naszej poradni.

przesiewowe badania Skalą Ryzyka Dysleksji (ogólna liczba dzieci objętych badaniami w ciągu ostatnich 5 lat wynosiła - 1 737);

Badania przesiewowe SRD są przeprowadzane wśród wszystkich uczniów klas I szkół podstawowych z rejonu działania poradni, przy ścisłej współpracy z nauczycielami i rodzicami badanych dzieci.
Na przełomie września/października każdego roku organizowana jest konferencja szkoleniowa dla pedagogów szkolnych i nauczycieli uczących w klasach I, na której przekazywane są informacje dotyczące diagnozowania ryzyka dysleksji rozwojowej u dzieci w młodszym wieku szkolnym.
Rola nauczycieli w tych badaniach przesiewowych polega na wypełnianiu arkuszy badań dla wszystkich diagnozowanych dzieci w oparciu o 4-stopniową skalę, przy współudziale rodziców (ważna jest rozmowa z rodzicami, zwłaszcza
w przypadku trudności z oceną niektórych stwierdzeń zawartych na skali).

Zadaniem pedagoga i psychologa poradni jest obliczenie wyników ogólnych i szczegółowych, następnie ich ocena
i interpretacja w oparciu o wykreślone profile. Z wynikami badań zapoznawani są nauczyciele i rodzice na spotkaniach organizowanych przez poradnię w szkołach.
Uzyskane wyniki badań SRD pozwalają na wstępne rozpoznanie dzieci zagrożonych niepowodzeniami w nauce czytania
i pisania. Są też podstawą do podjęcia istotnych decyzji o zastosowaniu właściwych form interwencji (skierowanie dziecka na pogłębione badania diagnostyczne w przypadku wysokiego ryzyka dysleksji, czy skierowanie na specjalistyczne zajęcia logopedyczne, korekcyjno - kompensacyjne).
Wczesne rozpoznanie zaburzeń rozwoju psychomotorycznego dziecka oraz udzielona pomoc na zajęciach korekcyjno - kompensacyjnych, czy logopedycznych zapobiega niepowodzeniom szkolnym, a także nie dopuszcza do wtórnych zaburzeń zachowania - emocjonalnych (nerwice szkolne) i motywacyjnych.
Wyniki badań SRD wykorzystywane są przy diagnozowaniu uczniów klas programowo wyższych (ustalanie przyczyn trudności dydaktycznych, czy ewentualnych wskazań do dostosowania warunków sprawdzianu i egzaminu gimnazjalnego do potrzeb i możliwości ucznia).
Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Krośnie Odrzańskim od 2 lat monitoruje postępy w zakresie nabywania umiejętności czytania wybranej populacji uczniów, przeprowadzając badania przesiewowe testem „Prolexia" (słów
i zdań łańcuchowych) autorstwa doc. dr hab. Jana Obera.

Testem tym badamy umiejętność czytania w dwóch wymiarach:

• dekodowania fonologicznego czyli sprawności odczytywania pojedynczych wyrazów;
• rozumienia czytanych zdań czyli umiejętności integracji poszczególnych znaczeń wyrazów w informację zawartą
w zdaniu (czytanie ze zrozumieniem).

Testy łańcuchowe umożliwiają również orientacyjne wskazanie tych dzieci, które mają rzeczywiście duże trudności
w czytaniu oraz określenie rodzaju występujących trudności.
Dzieci, które zaskakująco źle dekodują wyrazy, a jednocześnie dobrze rozumieją czytany tekst, mogą mieć trudności o charakterze dyslektycznym. Natomiast dzieci, które zaskakująco sprawnie dekodują wyrazy, przy niskim poziomie rozumienia czytanego tekstu, wykazują trudności w czytaniu typu „hiperleksji". Diagnozowane są także trudności w czytaniu o charakterze niespecyficznym, a wynikające z ogólnych trudności ucznia w nauce. Wczesne zdiagnozowanie dzieci z grupy edukacyjnego ryzyka i udzielenie specjalistycznej pomocy służy wyrównaniu ich szans edukacyjnych oraz ułatwia zapobieganie niepowodzeniom szkolnym, które na poziomie nauczania zintegrowanego ujawniają się w postaci trudności w opanowaniu czytania, pisania i liczenia.


Materiały konferencyjne z IV Krajowego Forum Poradni Psychologiczno – Pedagogicznych (2008)

Autorki referatu:


mgr Alicja Sztandera i mgr Jadwiga Biekisz
Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna w Krośnie Odrzańskim.